గాంధీయం

[ గాంధీజీ నసూక్తులకు గేయానుసరణం]

డా! సి, నారాయణెడ్డి

గీ మలో

జ ు

నాలు

(ప్రచురణ : ఆంధ పదేళ్‌ సాహిత్య అకాడమి కఖాభవన్‌ _సెఫాబాద్‌ - హైదరాబాదు.

(ప్రధమ ము]దణ ప్రతులు 2000

వెల :వఠూ. 2-00

ము/దణు వ శివాజి | పెస్‌, వికిందరాబాదు.

తొలిపలుకు

గాంధీ మహాత్ముడు జీవించిన శతాబ్దంలో రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్జిక రంగాలలో భారతదేశంలో విన్షవాత్మకమైన మార్పులు వచ్చినవి. అంతకు పూర్వం ఏ శతాబ్దిలోనూ. సుదీర్హ భారత దేశచరి్యిత ఇన్ని మార్పులను చూచి ఉండలేదు. భారతదేశంలో ఆంగ్రేయల పరిపాలన వేళ్ళు పాతుకపోయిన కాలంలో గాంధీ జన్మించినాడు, దేశ స్వాతం (త్యాన్ని కనులారా చూచి మరణించినాడు. అతని నాయకత్వంలో దేశంలో భయంతో వంచుకొన్న తలలు ధైర్యంతో ెకిలేచినవి; మూగవానికి మాటలు వచ్చినవి. నిరాయుధునికి కూడ ఆయుధం లభించి నది. దానిముందు ఆంగ్రేయల మరతుపాకులు ఎందుకూ కెరగాకుండా పోయినవి. అది (వపంచ ఆయుధాగారంతలోనే సాటిలేని ఆయుధం ; చంపకుండా విజయం సాధించడం దాని ప్రత్యేకత. ఇటువంటి అద్భుత (ప్రత్యేకతల చరితతే గాంధీ చరిత్ర.

గాందీ (పజలకోనం జీవించినాడు, [వజలకోనం కష్టాలనుభవించి నాడు. (ప్రజలకోసం మరణించినాడు. ఐతే గాంధీ గొప్పతనం తనదేశ (పజలను _పేమించడంలో, దేశ స్వాతంత్ర్య సమరంలో విసప్త్రవాత్మక మైన నాయకత్వాన్ని వహించడంలో మాత్రమే లేదు. దేశభక్తుడు గానో, విప్తవాత్మక సంస్క రృగానో మాత్రమే అతజ్ణి భావితరాల వారు తలచుకుంటారని చెప్పడానికి వీలులేదు. మానవుల అంతరాత్మలకు అతడు చేసిన (ప్రబోధం నిఖిల విశ్వానికి సంబంధించినది. అతడు తన దేశప్రజల కోసమే ఎక్కువగా కష్టపర్షాడంపే దానికి కారణం అతడు వారి మధ్య పుట్టడం, వారికష్టాలు, క అతణి కదలించడం౦. కాని అతడు విశ్వ మానవుడు. అతని జీవిత చరిత నిఖిల మానవాళికీ పఠళనీయం. తన దేశ (వజలు ఆయనను *జాతిపితిగా గొరవించినా, నిజానికి అతని స్థానం అంతకంటే ఉన్నతమైనది. అతని దృష్టిలో

హ్‌.

భారతదేశ స్వాతం[త్యం పపంచ బొనినదేశాల విముక్తి సాధనలో ఒకభాగం౦ మాత్రమే.

సాంఘిక అసమానతలను తొలగించడంలోకూడ అతని కృషి తక్కువ దేమికాదు. దేశంలో శతాబ్దాల తరబడి పాతుకుపోయిన కుల త త్వాన్ని, అస్పృశ్యతను తొలగించడానికి అయన పాటు పడ్డాడు. అతని దృష్టిలో స్వాతం[తత్యం అంట కేవలం రాజకీయ స్వాతం్యత్యమే కాదు. సాంఘిక, నైతిక, ఆర్జికాది రంగాలన్నింటిలో మనిషికి విముక్తి లభించి నప్పుడే అది పరిపూర్ణ న్వాతం[త్యమౌొతుంది. న్వాతం[త్య సాధనవై పు పయనిన్తూనే (ప్రస్తుత సమకాలిక సమాజ స్థానంలో అవతరించ వలసిన కొత్తసమాజానికి అతడు బాటలు వేసి నాడు. ఈ దృష్టిలో అతని మృత్యువు కూడా ఒక గొప్ప విజయమే. కుల, మత (పాంత విభేదాల నుండి కోలుకొని భారతదేశం లౌకిక (ప్రజాస్వామిక దేశంగా రూపొందడమే ఆ విజయం.

గాంధీ కొన్ని వత్యేకమైన విశ్వాసాలతో జీవించిన వాడే. కాని అతడు (ప్రత్యేకమైన మళాన్ని దేన్నీ స్థాపించ లేదు. తను ఏ మతంలో జన్మించినాడో ఆమతానికి విశ్వాసప్మాతుడ్డై, తనమార్గంలో దానికి జీవి తాన్నర్పించినా, విశ్వజనీనమైన నె తిక సూ తాలకూ మానవ సంబం ధాలకూ అడ్డు వచ్చే ఏ మౌఢ్యాన్నైనా ఏచూ తం సమాధాన పడకుండా నిర్భయంగా ఖండించినాడు. జో సెఫ్‌ డోక్‌ అనే బాష్టిన్టు చెప్పినట్టు ఏ ఒక మత సంపపదాయమూ అతణ్హి లోబరచుకోలేదు. నిజం చెప్ప వలె నంటే అతని ఊగర్దేశ్యాలు కై? స్తవ మతానికి కూడ నన్నిహితంగా ఉంటవి. అతనివి విశాల భావాలు. మతవిషయంళలో వర్షాలుండటం అర్ధ రహితం అనేంత ఎత్తుకు ఆయన ఎదిగినాడు. అందుకే అతడు ఒక దేశానికి చెందినవాడు కొనట్టుగాక, ఒక మతానికి చెందినవాడు కూడకాదు. అతడు స్వయంగా చెప్పుకొన్నట్టు “గాందీజం”* వంటి (ప్రత్యేకమైన

“ఇజాన్ని" న్రాపించడం కూడా అతని లక్ష్యంకాదు. శాశ్వాత సత్యాలను నిత్యజీవిత “సమస్యలతో అన్వయించడా నిక మాతమే అతడు (పయ త్నించినాడు. కాబళ్తు అతడు మూర్తీభవించిన సత్యం. నైతిక సమ (గతకు (ప్రతిరూపం,

గాంధీజీ బహుకార్యు వ్య(గుడై నా స్‌నా [గామంలో ఆ[శమ

వానుల కష్ట సుఖాలను తెలుసుకుంటూ, బాధలతో ఉన్నవారిని ఓదారుస్తూ పతేహు. ఆనంద, టి. హింగోరాని గాంధీ ఆశమవానులలో టం. అతనిభార్య విద్యాదేవి మరణించినప్పుడు గాంధీ అతజ్హీ ఓదార్చటానికి, ధైర్యం కలిగించటానికి రోజూ ఒక కాగితం ముక్కమిద కొన్ని అభి[పాయాలు, సూ కులు (వాస్తూ ఉండేవాడు. ఆనందుడు గాందీ నూ కులు చదవడానికి బాగా అలవాటు వడి పోయినాడు. ఒకసారి జ్ర భీమవరంలోని (వకృతి చికిత్సాలయంలో క వెళూ తనకు రోజూ ఒక నూ క్తి (వాని పంపిస్తూ ఊండమని కోరినా అతనికోరిక ననుసరించి క. సుమారు రెండు సంవత్సరాలు (20 నవంబరు శీ4 నుండి 10 అక్షోబర్‌ 46 వరకు) వరుసగా రోజూ ఒక సూక్తి వాస్తుండేవాడు. అఆనూక్తులు మానవ జీవిత సత్యాలకు ప్రతి బింబాలు. అవి అతని విలక్షణ మైన బుద్దికీ, నిర్మ లశీలానికీ (ప్రతీకలు; బుద్ది తీరసాగరాన్ని మధించి ఫ్రీసిన వెన్న ముద్దలు. అవి అనందునికే ఈ; భారతీయులకే కాదు, నిఖిల మానవాళికీ వ్‌ వఠనీయాలు.

“గాందీయం”" అనే ఈ కృతి గాంధిజీ, సూ క్ర్తులకు డొ॥ సి, నారా యణ రెడ్డిగారి గేయానుసరణ- తెలుగు పాఠకలోకానికి నారాయణరెడ్డి గారిని పరిచయం చేయవలసిన అవసరం లేదు. ఈ తరము తెలుగు కవులలో [పథమ శ్రేణికి చెందిన వారుగా వాయ సకలాంధ్రానికి నుపరి చితులు, పండితులుగా, విమర్శకులుగా, వ క్తలుగా, తెలుగుసీమలో వారిది సమున్నత స్థానం. రెడ్డిగారు మాత్రా ఛందస్సులో కూడా మంచి

స.

కావ్యాలు రచింప వచ్చునని “నాగార్జున సాగరం” “కర్పూర వసంత రాయలు” “విశ్వనాథ నాయకుడు” మొదలై న గేయకావ్యాల ద్వారా నిరూపించి ఆంధ సాహిత్యంలో కథాత్మక గేయ కావ్యాలకు ఒక (పత్యేక ఖ్ధానాన్ని గడింపజేసిన కవి వరేణ్యులు-ఈ గాంధీయం దీర్చ కావ్యం కాదు. వీస్‌సి (ప్రత్యేక భావాలు గల గేయము క్తకాలని అన వచ్చు. గాందీ అభిప్రాయాలను సులభమైన భాషలో, ద్విపాద, చతు ష్పాద గేయాలలో నారాయణ రెడ్డిగారు చక్కగా పొదిగినారు. మచ్చుకు:-

“జనన మరణములు నాణమ్మున కిరు పక్కలవంటివి ; ఇది యెరిగిన వానికి ఇం కెక్కడి నుఖ దుఃఖ స్థితి ల

“మధువన్నది క్షణకాలము మనిషికి మరులె త్రించును ; మదమన్నది మనిషినే అమాంతముగా కబళించును”

“స్పలభము దేశముల నడిమి జలరాశుల నీదుట అతికష్టము నరుల నడిమ అంతరాలు దాటుటి “మచ్చలేని దరహాిసము మాటకన్న మహనీయముూ. ఈ తెనిగింపు నారాయణరెడ్డి గారు తమ నహజ నుందర శె లిలో కొనసాగించి సొంతరచన అన్న (భమను కలిగింప జేస్తున్నారు. ఈకృతిని గాంధీశతజయంత్యుత్సవ సందర్భంగా ఆంధప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమి ఆంధ్ర (ప్రజానీకానికి సమర్చిస్తున్నది. కోరగానే దీనిని ముద్రించడానికి అనుమతించిన డా॥ సి. నారాయణరెడ్డి గారికి అకాడమి పక్షాన కృతజతలు- ఈకృతి [ప్రజానికానికి _పాతః పఠ ణా నీయం కాగలదని ఆశిస్తున్నాము. అయాణావ

పాదరాబాదు: దోవ్రలవల్లి రామాశుపిరావ్ర సౌమ్య విజయదశమి 20-10-1969

స్తుతి గీతి

బాపూ నీ పుట్టిన రోజు బాపూ నీ పుట్టిన రోజు భగవానుడు పుట్టిన రోజు ఒక రాముడు పుట్టిన రోజు ఒక రహీము పుట్టిన రోజు.

చావులేని పుట్టుకలెని సత్యమూ ర్తి పుట్టిన రోజు. దాన్యంలో విలవిలలాడే ధర్మం తొడగొట్టిన రోజు.

కుత్సితాల కులమతాల కోటలు పడగొట్టిన రోజు. చురకత్తుల గుండెల్లోన చిరునవ్వులు మెట్టన రోజు.

దొరలకు శిరసాగ్గని రోజు మరలకు మనసివ్వని రోజు. చరఖాతో భారతమాతకు

పరువును నిలబెట్టిన రోజు.

4.

సత్యాగహ మంతం వింటూ సంకెళ్లను ఛేదించుకుంటూ నోరులేని వీర సంతతి హోరున గీపెట్టిన రోజు,

ఆలయాన దాగిన దేవుని అస్పృశ్యులు ముట్టిన రోజు. హరి-జనుడైై పుట్టిన రోజు హరిజను డే పుట్టిన రోజు.

గాంధీయం

క్షే

నిఖిల జీవులందు తానె నెలకొని ఉన్నానని;

ఈశ్వరుడే తెలుపగ ఇం కెవరిచమైన మన పగ

గాందీయం

స్‌

బిందువు లొకటిగ చేరిన సింధువుగా రూపొాందును. వ్యక్తు లొక్క టన స్నేహ వారాశులు ఉస్పొాంగును.

గొంధీయం

లి

జనన మరణములు నాణె మున కిరు పక్కల వంటివి, ఇది యెరిగిన వానికి ఇం

జర త ళ్ర కక్కూడి సుఖదుఃఖ స్ధితి /

గాందీయం

ల్తే

కనులను పోగొట్టుకొన్న మనుజుండా (గుడ్డివాడు 1 తన తప్పులు కప్పిపుచ్చు కొనువాడే జాత్యంధుడు.

గాంధీయం

ర్‌

నశ్వరులగు వైద్యుల టెం ట్ర (భమించెడు షామరుడా ! మరువబోకు ఊన్నాడని మహావై ద్యు డొకడు పైన.

గాంధీయం

రి

చెమటోడ్చనిదే ఇలై సిద్ధించదు ఎ లక్ష్యము. తపియించని దే ఆత్మ

క్షాళనమ్ము దున్సాధ్యము.

గాంధీయం

//

స్వచ్చమైన సంకల్పము చతికిలబడి హోదు. అచ్చమైన వాక్కు కడకు అపియమ్ము కాదు.

గొంధీయం

ర

దారుణ సూర్యాతపమ్ము తలదాలిచి ; ఆ[శితులకు చలువల నందించెడు వృ క్షమ్ము సదా స్మరణీయము,

గొంధీయం

ర

మధువన్నది క్షణకాలము మనిషికి మరులె త్తించును. మదమన్నది మనిషినే అ మాంతముగా కబళించును.

|| 0 గాంధీయం

10

న్వార్ధమ్మేనాటికై న పరమార్ధ మొనా (0 గుంటనక్క ఎన్నడైన కొదమ నింగ మొనా?

గాంధీయం స

్షే్రే

బ్రహ్మాండము అణువులోన భాసించిన రీతి;

భరతావని పల్లెలలో పాదుకొన్న వం.

ల్లి గొంధీయం

1సి

(వతి నరునికి కాలగతిని

వొ ప్తించును బడుగుతనము. కాంక్షకు మాత్రము నిలుచును కలకాలము వపడుచుదనము,

గొందీయం 18

శ్రి

దొంగిలించు నొక్కుడు ; అం దుకు తోడ్పడు నింకొక్కడు ; ఎత్తువేయు మరియొక్క_డు ; ఈ మువ్వురు దొంగలే.

[శ్వ గాంధీయం

క్షేల్తీ

మనము బాటసొరులమని

అనెను ఒకానొక సన్నుని, ఇది సత్యము ; కొన్నాళ్ళకు ఇ౦టికి మరలుట త థ్యము.

గాంధదీయం 15

ర

వికృత చిత్త వృత్తి వెళ ధకము "రామనామ న్మృృతి. అది కంఠమునుండి కాదు ఎదతో పలికిన సద్గతి,

16 గాందీయం

16

నరుని గుండె నిబ్బరమును పరీక్షించు గీటురాయి మంచుకొండ అంచుకాదు ; మానవ సంఘమ్మోయి.

గాంధీయం క్షే /

క్షే

వికృతిలేని దైవానికి ముకుర [పాయులము మ అదమ్మును బటికదా ౮ లు అందులోని (వతిబింబము,

18 గాంధీయం

16

విద్యలిని మనుజుడు పశు వేయని అన్నాడొక కవి. ఇంతకు ఆ విద్య యెదొ ఎరిగించిన బాగుండును.

గాంధీయం 19

10

సులభము దెశముల నడిమ్‌ జలరాశుల నీదుట. అతికష్టము నరుల నడిమి అంతరాలు దాటుట,

లి0 గాంధీయం

న౦

అలరించుము దేవుని; కొని యాడుము ఆ మహనీయుని, తొలగిపోవునంతట ని

న్నలమీన చింతలు వంతలు.

గాంధీయం ల్లి 1

న అరనిచూడ ఒక విషయము స్ఫురియించెను ; వ 1 స్వర్గము గగనాన లేదు జగతియైన కలదని.

ఖీ

ల్లి ల్లి గొందీయ ౦

సస

సత(్శమొ ట్‌ న ్య క్ర య. . సన సత్యమే బ్ధ జీయమౌొనులే న ర సా!

గాంధీయం ల్ల

సలి

గంగానది నరుని అంత రంగమ్మున [ప్రవహించగ్‌ అందు పునీతుండు గాక అజ్జుండైై. తిరుగునతడు.

దిశ గొంధీయం

సి సత్య వతునికి నిందా "స్రవములు తుల్యమ్ములు.

పొగడిన అతడుబ్బిపోడు. తెగదిట్టిన ఊరిమిపడడు.

గాందధీయం న్‌

నిర్‌

ఏది జీవితమ్ము ? కవ లేందియ తర్పణము కాదు, జీవితమనగా ఈశ్వర భావన ; మానవసేవన.

విగ్ర గాంధీయం

సి

తనలో మిడుకుచు చేసిన త్యాగము త్యాగమ్ముకాదు. అచ్చమైన త్యాగమ్ము ; మ హొచ్చస్థితి దాయకమ్ము.

గాంధీయం ల్లి '/

స్త

అంతరంగ సింహాసన మందు ఒకే కాలమ్మున (వతిష్పించ వీలుపడదు పరమాత్మను పిశాచమును,

లీ ఫి గొంధీయం

సరి

చౌర్యముకన్నను, వేశ్యా సంపర్క్మముకన్నను, మధు పానము కడుహయము ; అది _పైంంటికి మూలము,

గాంధీయం రిం

స్త్రి

మానిపోవు దోషము ఆ త్మజ్ఞతతో దిద్దకొన్న.

(వ్రణమై అది ఉబికివచ్చు తనలోనే అణచుకొన్న.

ర్‌0 గాంధీయం

వ్‌ నిరు పేదకు ఉ్నప్పెనా దొరకలేని చోటు ;

రామరాజ్యమని పవలికద *- రా? పేదవులచేటు,

గొంధీయం వ్‌

బ్ర

ప్రీగవోలె తరువు నంటి సాగుట పరత౦తత,. నిటారుగా నిలబడి పయ నించుట స్వచ్చందత.

ఫ్టి ల్లి గొందీయం

ల

కత్తిని రుళిపించి కూడ గట్టుకొన్న శక్తి వృధా. నిక్కమైన శక్తి సత్య నిహితమైనదే కదా !

గొంధీయం తి ప్ర

లలి

గులాబీని ఏకురున పీలుచుకొన్న గానీ ; అది సహజ పరీమళమ్ము వదల దెన్నడేని,

ఫ్‌ శీ గాంధీయ

బో

భగవంతునిలో విచ్శిత పరుసవేది కలదు. ఇనుమైనా అతని ముందు కనకము కాగలదు,

గాంధీయం ప్‌ ఫ్‌

లర్‌

శాంతిని నాధించుకొనగ జంతుబలము వనికిరాదు. అనురాగమ్మును మించిన ఆయుధమ్ము వేరులేదు,

ల్‌( గాంధీయం

ల్‌

లేశమైన అనృతమైన నాశమొనర్చు మనిషిని. ఒక్క విషపుచుక్క వడిన చిక్కనివాల విధమ్మున.

గాందీయం త్రి /

బ్ర వ్యర్థ పదము సెతము స త్య పదార్థ వినాశకమ్ము. మౌన న్య నత్య్మవత మహిత మార్షదర్శకమ్ము.

లగ గాందీయం

లర్రి కణమా[తమ్మైన (పేమ కలుగనివాడు దరిదుడు.

తనలో విశ్వమ్మును పొది గినవాడే సంపన్నుడు.

గాంధీయం 0

వ్‌

పాపబుద్ధి చీకటిలో పడగెత్తును.

పాలవెలుగు సోకగ అది పరుగెత్తును.

40 గాంధీయం

0

జీవితమ్ము గులాబి పూవు వంటిది సుమా! 'రెంటిమాటున కలవు కంటకములు.

గొంధీయం శీ]

త్తే

మృత్యు వనగానె బెం బేలు పడనేలా దాధా విముక్తి కది సాధనము కాదా!

శల గాంధీయం

తస

ముఖము తప్పించెదము ముప్పు నరనసనోడు, ఊరంత చాకైదము ఒప్పు ప ల.

గాొంధీయం శీలి

తలి

సహచరులు లేరను వి చారమ్మ దేలా /

స ర్వెశ్వురుండు నై సహచరుడు కాడా

శీ 4 గాంధీయం

త్తీగ్తే

కన్నొక్కతీరు ; నా ల్కృమరొక్కతీరు ; మన సింకొక్క తీరు వ ర్తించు వా డేబాసి.

గొంధీయం ఉ0

త్వర

అందరు గురువు లైన అపుడు శిష్యులు ఎవరు అందుకే జాదాము అందరము శిష్యులము.

46 గొంధీయం

తీరి

తన తప్పు గోరంత తదితరుల దోషమ్ము

_ కొండంత యనుకొనుట ; కూపసమున దిగబడుట,

గాంధీయం శ

త్త

కు చిరునవ్వుతో దుఃఖములు మాయవా బొబ్బ "సపటిన వెతలు యు ఇబ్బడించును సుమా |!

శీ 8 గొందీయం

త్మీగ్రి

(పతివస్తువున కుభయ పొర్గ్వములు కలవు, వెలుగున్న పక్కనే తిలకించ దగును,

గాందీయం శీ 0

త్న

బడబాగ్ను లన్నెన్ని ఎడద నుడికించినా ; సాగరుడు తనలోని చలువ కోల్పోవునా ఓ

గ్‌ గ గాౌంధీయం

ల్‌0

మనుజులకు పశువులకు మధ్య అంతరమెంత ఇది (గహించిన అంత రించును ఆరని చింత.

గొంధీయం ర్స్‌ కే

ర్‌]

జవమాల తిప్పుపే చరమ లక్ష్యము కాదు, దాని వరమార్థమ్ము దైవనాన్నిధ్యమ్ము.

శ్రా జ్ర

గొంధీయం

ర్‌ని

అరిగిన వతిక్షణము తిరిగి రాదని తెలిసి

ఎంత సమయమ్ము వె చ్చించుచుందుము మనము,

గాంధీయం గప్‌

రత

తనువు క్షణభంగుర మ్మని తెలియునందరకు. అది తెలిని ఇంకను అ

మహాంకార మెందులరు ౪

ర్‌ శ గొందీయం

ల్‌క్తీ

పున్రైుడు మట్టిని (తవ్వి ఒక్క_మణి పొందగలిగితివి గానీ ;

సత్యరత్న మును సాధించగ కా సంత పాటువడవేమి ?

గాంధీయం ద్‌ ఫ్‌

ర్‌ర్‌

మతములన్ని (శేష్టములు ; థ్‌ ర్మృమ్ములన్ని గరిష్టములు ; మరి వెలితి ఎవరిది * వాని విలువలు తెలియజాలని నరులది.

ర్‌ | గొంధీయం

ర్‌6ి

ఇంకిపోవును గంగటమైనను ఎపుడు తనమూలమ్ము వీడునా, ఆరిపోవును ఆత్మ ఆ వర

మాత్మ కెపుడది దూరమౌానో,

గొంధీయం బ్‌

ర్‌

ఆత్మ మెల్కొనగ దుఃఖము లన్ని వటాపంచ లౌను.

ర5్‌రి

(బతుకు పలక తుడిచిన కన బడు దేవుని హసాక్షరి.

గ్ర గార్తూటైక

ర్‌0 కూ సంస క్ష్తమైన జీవనమ్ము పావనమ్ము. గ్ర0

దురహంకారము సమస్త దుఃఖములకు మూలము.

గొంధీయం ర్‌ 0

61 “పెనా వరమేశ్వరు" డను పలుకు వట్టి గాలిపఫోగు. [సి

అన్ని మరువవచ్చు దైవ మన్నది గుర్తున్న చాలు,

[0 గాంధీయం

గల ఎదతలుపులు తెరచినచో వదమిడు పరమెశ్వరుండు.

గ్రేల్తే

వేరువిడిచి కొమ్మల న న్వేషించుట వెరితనము.

గొంధీయర గ్ర

గల ఒకనికి చెయి సాచుట తన కున్న స్వేచ్చ అమ్ముకొనుట. గ్ర

అలవికాదు అత్య్యుక్తుల వలను దాట అజునిక్రైన.

గ్రని గొంధీయం

[7 దెహతత్త్వ మెరిగిన వృ ధ్వీత_త్త్వము నెరుగవచ్చు.

600

వెరపెందుకు 1 (వతినిమిషము పరమాత్ముడు భాసించగ,

గాంధీయం (ఏ0

60 ఇనుపగోడనైన చీల్చు కొనిపోవును ఆలోచన.

70

మంచిమనను వెలువరించు మాట పొల్లు పోదెన్నడు,. వ,

గ్ర శ గొంధీయం

7] మచ్చలేని దరహానము మాటకన్న మహనీయము,.

7న

పరికింతు అనుక్షణమ్ము నరుని ఆత్మవంచనమ్ము.

గాంధీయం [ఫ్‌

ల

జీవనలయ ననుసరించు బీవి అలసిపోడెన్నడు.

| నిత్యసత్య వథధమున వయ నించువాడు జాదివడడు,

గాంధీయం

ఏమిలనిహాన్‌న్‌ ఇభ కవడయ్యా దోచేది?

గొంధీయం 1 గ్‌ /

// మంచివారి సహవాసము మనసుకు నరిపడు [గాసము. "76

అహంకార మంతరించ అంతరాత్మ మేలుకొనును.

(0 గాంధీయం

0 మౌనము రుచియించ దివ్య గానము వినిపించునయా |!

ర0 కోపమెవరి పె ? తన "పె

టు

త్ను ఖ్‌ యాల

కూడదు అది ఇతరుల పె.

గొంధీయ్‌ం [0

ర

విసకు స్తుతిపాఠతములు

వినుము నిజతోపములు, రి

ఆత్మదీపము వెలుగ అఖిల లోకము వెలుగు.

గగ గొంధీయం

రిల

లోకవంచితుడు ఆ

లో కేశ్వరుని హితుడు. గ్ర

ఒరుల బరువును దించు నరుడెపుడు సార్దకుడు.

గాంధీయం యే

రిల్‌

పాపమెన్నడు దాగలేనిది

పాపిముఖమున ముదితమ్మది. 86

అహంకారపు చిమ్మచీకటి అణగిపోవును వినయకాంతికిం

7 గాంధీయం

రి పశుబలమునకు లొంగిపోవుట పొరుషమ్మును కోలుపోవుట. 88్రి

ఏమి కావలె ? దివ్యలోకము లెల్ల నీలో ఒదిగియుండగ.

గొంధీయం లి

ర్ర్రి మాతృభాషా తృణీకారము మాతృదేవి తిరస్కారము. ౮0

ఒంటపట్టని చదువులు

ఉత్త చిలుకల పలుకులు.

[.

గొంధీయం

ర్ట

బుదులను సరిదిద జాలని దో దె

విద్దైలెందుకు ? కాల్బనా ! ౧

రసి

ఈశ్వరుడు చుక్కొని; మరి ఆ ఈశ్వరుండే కర్ణధారి.

గొంధీయం ద్ద

03 వ్య క్రిత్వము కోల్పోయినచో స్‌ ర్వము కోల్పోవును మానవుడు. ర్ట

గుండెబలముతో పురోగమించిన కొండలై న దాటును న రుతు?

// గొంధీయం

రిస

మిడిమిడి తెలివికి జడియుట మంచిది.

అమృత సత్యమున కతిదూరమ్మది. 06

అలజడితో చల్లారదు అలజడి మొనమ్మొక యే దాని నణచునది,

గొందీయం 7"

ర

నరుడు నరుని పరిమార్చుచుండగా పరమేశ్వరుడే నిలుచు అండగా,

05

అన్నరూపమున అగుపడు ; ఆకలి గొన్నవాని కిశ్వరుడు.

70 గాంధీయం

ర్ట

తను తానెరిగిన మనుజుడు ముక్ప్తుడు.

100

సహన ఫలమ్ములు స్వాదుతరమ్ములు.

ళీ

ఇగ ల ఇగ.

ఇ వషాగ్నా స్మా సృళ గె ఇళ్ళ సై ఇష ఇ ఇం చ లై ఇష్‌ శర క గగ్షళై ఇగ జ

(ఈ|౫ ఫె ఇగ ఇ ఇళ్యత్యగ). ఈనాం [ి భకక

తష గాళ్‌ ఇ ఇషా ఇకా శే ఫో గన్షై ల చళ్ళ ఇలు షళు ఇ శం కళ ఇగ శై ల ఇళ గ ఇష్‌ ఇల్‌ కర షై గా ఇగ చ శ్వ ₹|

ఇగ ఇ ఇ ఇషల ₹|| | న.

(ఇం ఇనా ఖగ ఇరా గగ్గలెక ఇఇ భి శాన ₹| ఇ ఇగ్నా గట్ల ల గ్‌ గరా శ ఇ ఇరా అ ఇళళి ఇ ఇగ! ఇష కళ ఇగ! మ

కంక్షి- కళళ

ఇషా ఇల్లి ఇల్లి గాగ ₹1౯ క6 ఇళ్లే శై 1 ఇష ఇ శి సె ఖగ భగ ఇగ గ | గాంలకంకిసాకళ్ళ

లై

ఖాన్‌ శే ఇళ ఇన ఫ్రై ఆరు ఇగ స్పై శాస తె ఇఇ ఇష ల్ల, తా ర్యా ఇ ఇరా

ఇటిస్రే అను నాష్‌ శె! శే ఖం ఇళ్ల షల శి ఈషాళా షం ఇగ ల!

వెం- కిస కి ష్య

ఇల రర్యాగా చ్చి ఇగ! ఇగం గా ఫె పళ 1 ట్‌ ఇట భాగా ప్రి ఇ భాను త్య లై ఇ! [18- [-? ఇళష

ఇ ఖల్‌ ఖర గాడా ఇట్టి గళ కాగ ఇళ అన్గా ఇ ఖగ! ఇరా ఇల్లి లై! | క.

“ఇళ భ్‌ ఇర్గ ఫె” వనాగ గాగ ఇరా బాగా గ్రై| ఇక గగ! నై లిం ఛా భగళాా ఇళ ఇ | ₹ ఇల్ల ఇగ గై?

మ.

గ.

౧0.

.

[ు

వే

ఇళ్యాగ షళ్టాల్‌ ఇ ఖా షర భా ఇగ శై | గగ న్‌ ఇ ఇగ కి భర ఈష ఇషా లి ఇల్ల అగ క |

ఇెషకిం = కి గళ్ళ

కాణ్‌ ఇఇ. ఇర్షాలా కారా. ఇగ శై గగ గాం ఇ గల గి తళా భా ఇ |

ర్టై(్రజ కరనా నకిర ల

ఇష [షల గ ఇఖైన శ్చ యె పిల్లా గ (క్షార చై! [8-1 [4

ఇఇ భరి ఇరా కర ఇళి లగ ఇ! భళా ఇగ? బా భి గ! స!

గ్‌ఇ.

15.

.

గళ.

ద్శే

గఖ ఇర భాగా శి గాం ఇర గ షష భాగ్యా శే రన ఇల్‌ ఇ ఇళ అగా గ! కలగ

క్షే మ్‌ స.

ఇళ చ ఇగ ఇరగ ఇట శె | భగ కాగల! ₹గ ఇ! ఇళ ల్యూఫి అ్యాశ్లై, కషగ ళా ఇట భగ ఇం కానక, ఇల్లా ఖా ఖగ ఇ అల |

.....

జాగ షా ఇ ఇషా ఖా రధ భార కాగా రానే, గరా భాం గి బు ఇల గ్య శ్రా షా గలా ₹గళా |

ఇలాకిషా సి భో

ఇల్యాళా భ్‌ ఇగ ఇ ఇర్లలి ఇనా గల్లి లై ఇభ శి గాలా ఇ ఇళ (భల గగ చల్ల |

క కళా కిని కష

113.

16.

గ్‌,

వ్‌

శాలల గ్గ 1 షు [భళా ₹ ఇకా శే! ఇగ ఇస శ[! భాం ఇ కళగా స్పై గ ఇల్లి గగ ఉగ స | ఇగ ఆళి ల్తై ఇ ౭౭ ఇప లగంశ, ఇనా భు ౯ స గ.

'్ర్ర3- స సళర

ఇచా ఇర శ్రా గషారక్షా ఇస్టాా క్యా ఇగగా శి, ఇ షష భా ఇ! కారణ జస సన్య

షు ఫా భర ఇ ఇరన్‌ సగ భగాగా చ ఇగ

ఇ ఇళ ఇ క షభ ఇ వ స.

ఇ|[5గ చై | వ.

ఇ ఇరా! గ త్య ఖా శృాషగ ఇర ఖ్‌ ళ్ళి శాలి ఖ్‌ గం కా గ అగ ఇకా శి ళా నష.

ఇెాంళ్ళం 1 ఇళర్య

ఖెళ్షి,

ఇస.

ళవె.

ఇళ.

6

ఇభ అగాని ఫెళ గ రల కం ఆ ఇరా క్రణ్‌ శ్రే రగ గ ఇక్షగ | = ఇె- [గకళ్ళ

ఇభ గరు ఇలా బం బైళరి కరా ఇగ ఇ ౫ | భనిష త ఇలా కన ఇరా. కాగా జా గా రష గ్ల |

గే (ర్య. 1 6-4-( కళ

ఇ్యాంగ ఫి భగం లై భగ ఇళ్లకి! శ ఇగ చాక ఇగ రగ అల ఖర ఆగి! చెళాళ్లాగా ; గ్యర. సృషాారా[ కళ్ళ

ఇను ఫె రాగా? ఫి గ్య జగ్‌ భం గాగ ఇఇ ఉల జ! ఇ ఇన ఇల జ్ర శ్రా ఇట సిం గాకా గ షై ఇల్లి ఇర |

ఇల్‌: ఇగ. ఇలాకా?

ఇగ.

ర

ఇ.

వ

7/

భర ఇల ఇనా ఇర్యా-ఇ్యా, కేగ్భా ష్ఞాగల్షు ఫాణాా కాం ఇ జగ్‌ ఇరా ఆన్న ఇగ ఇగగ్‌ ఇ గళ! ఇ ఇ |

ర ఖ

ఇ ఇలా ఆగ ఇ శ అన క్రాక్‌ ఇగ! స్త్ర, ఆరి తాగ ఇ భచల్‌ క, శారి ఆ ఇషా లగా పే ఇష్టా ఇ తంత ఇగాల్ష!

ఇషం ఇ [ భకర

ఇన ఇలా భం ఇట్ట కం జ్య ఇర ఇగ భగగ భు ఇట్ల ల ఇగ? | ఇళ్ల షల! : షం. ఫస %ం 1 భకళ

ఇరష ఇ షి ఛెరి టం భన ఇగ శ య ఖా? కాగా గ? క్ల |! ఇ ఇల్ల గగ; ఇగ తాగి భి ఇాగాషాగి ఇట్టి క్ష |

(ఇఇ)

19.

షర.

వె.

"౦.

క0

జా? భాష్‌ స ఇలా ఇ షా భాగా శై | ఇల్లి ఇరా క్లే గు గా గి ల్లి ఇల ఇ కాలా ఇనా ఇగ గగ గ |

మ క.

ఇ ఇల్లి లై సగ్గగ్‌ స్య గగ భ్‌ ష్ష్‌ గాభ. ఇల్లి శ్రే, ఇనా ఇజ్చై గాగ షష ఇ ఇార్చై చ. సళ్ళా గాగ భ్రైలి్‌ ఇభ ఇషా ఇగ గె |

( (ఇఇ)

ఇష్యూ అ ఇ ఇలగా శ్చ. వభ గ గానా శ్ర ఇగ చె |

స

నళ? వా ఫె ఇనా కళ్‌ ఇగ! శ నాష్‌ గచ ఖా షార్‌ పై ఇన్నా. |

క్రాక-[ భక

రాలి.

న.

చె.

ఈర.

క్షే

ఖా యిక ఇల భలర గ లగ క్రళ శె స్యా గ్య శ్రి? ఖారక్చే ల ఇలా ఇ! న...

ఇష ఇళ్ళ! బళ తర అగా ఇగ క గ్య భయాల భగ కి, ఇ భాం ఇ్షి ౯ ఇగ భగ క? క |, ఇగ!

మ

జభ ఇంగ అం శై గాన కళ భా గాగ ఇ జైళార ఇల ఖా !

ర్షళ[ వ సరా ఇాకిక్‌ రక

జ్‌ ఇ భా ఇబ! క్పై శ కర శై ఇళళి ఇగ్నాళ్ళి ఇబ ఇరా శై గర్‌ గై!

రగ: ?3-షె- కి భక

కర.

రా

9.

కర.

కేం

ఇష ఖర్‌ ఇగ గా గా ఇడా ఇరగ? ₹గాన్లా కా ఇఇ గూ ఇగ |

హ్‌

గగ ఇల్ల క్ల ఇల్లి అరా ఇగా చ్చ భం షన ఇగ జై ఇల్లి ఇక ఖా సారస ఇష ాళా ఖానా త్ధా్యా ఇ ఇళ్ల బై |

మ...

భక్‌ ఖగ కళ బళ ఖం స్వం వాక క్ష, ₹ ఇగ ఇశగ శ్వ | గాల 5 కదా [కళళ

శా శైగా రసాని [గ ఇఇ ఇద్చా ఖ ఇ ఇన్నా క్స్‌

గ ఇగ ఇజ్‌ ఇ ఇళ్ల | క

సగ.

ఇం.

ర

యఖ.

13

ఇరా గ గరా గం గంగా భైరవి భి ఇ ఇన్‌ తాగ ఇగ ఇట్టి ₹౯గ? ఇ | గగ న సె? కోళ్ళ

ఇెన్షార్యా తజగా ఖగ క్యా ఇషా గ ల్లార్యా ఖ్యా స్టే? ఇళ! ఇార్షాగ గాం భారి కా శానా ఇన్‌ ఇళగని ఇళ ఇళ శ |

న...

ఇలా శె ఇష ఇగ గ షార్‌ ఫ్రై ఇల్లై పి ఇ స్రాళళ భ్‌ చ్చై ఇళ ఖై సెగ రాలా. ఇ షల! ఇ ల్లి ఇలు శై ఇ షరా ప్రై ఇళ రా ఇ బగా షానా రగ కార్యాల ఫె గ్యూఖఇ ఫె ఇగ కై ఇరా ఇగ్షల ఇ ఇాఇళాగా ఇంగ! క్లే గ షల్‌ ౮ గాగ పె ఖం గారా |

హర స.

ఖా స గాం [్యాల ఇళ! ల్లి ఇ ఇరగ భి! చక్షు అగ శై | గళ్ల ఇగ వాళ జైరా క గగ! గాం భాగ లై |

ఇెం-రం కి కళళ

గె.

గర.

ర.

గ్‌.

కేడీ

ఇరా భాగా శి, తకు ఇలా ఇల్లీ!

జ క్ల ఇ₹ళన భా ఇల్లి | ₹| ఈష షె ఇాజైాగ్నా ఖభ్‌ళ ( ఇ)

శాల ఇగ ఇగాగా ఇల్‌ ఇగ ఇ గాలా కై ఇ ఖిశ బం భల ఇ గా శె! వా ఖా ఇ ఇయ్య ఇ కాకా శాం ఇర ఇకా క్షా జాలి ఇభ భర లా ఇరా జరగ క్షా భై?

న...

ఇళ ఇన్నాళ షా భల శ్రి, గగ ఇ ఇగ బై ఇస ఇష లషెవై, ఇగ ఇగ్లా ఇట్టన్షై ఇగ గొ శాఫి భల? ఇ క్ల |

(ఆళి,

గ్గ ఇషా బాషగా? ఇషా ఖా ల్యం ఇ అశ గ | గనె ర్యా ఇష కొర్యాల్యా గె ళ్లాా కాళ్ళా. గళ్ళ గాళ్‌ ఇఖళ! గ్ల |

గగ? రావెల క్త రళ్ళి

(9.

గర.

..

ఇం,

రి.

[5 ఇన) గగ న్చు ఇష ఇనా క్ల కాం లై కి | ₹ఇల| ; షం -స్యెం కి భకళ్ళ

నాళ గ్రైగ్గా రార గ్గ ఇరా లై ఇళ్ళ 5 హాం ఖా శైగఖల శాం కెళగి లై |

గళ్‌ కంల : గఇగ్గలా క 0- ళం 9 ఆళ్ళ

ఇ గా షా ఇ ఉజగ్గగ భై శ ఇట ఇగ!

శే. గళ్‌ గంలో! : గారా [ళఇ [కళ్ళ

అగాళ్షళ్‌ గ ఇషా బగషగ షాల్‌ గై | గళ్‌ గల్‌! ఇరా వృషభ [ర

“కళా ఇరా శ్రంంళ ఇళ) ₹ళగ ఇగ శ్చ ఖల ఇల గజ ల ఇగ కి | సృర్యలళ్ళం కిరి కర్మ

ఇం

కక.

ర.

16 ఇ షల ఇ ఇష్‌ ఇరగ ప్పి ఇళ్ళ గరగర ఇ ఖ్లా ఇగ! ఇ | ఇకార? ఖో

ఇష అగు ఈగల ఇన! భగం శ్చ ఇగ ఫ్‌ ఇజి ఇల ఇగ ఇర క |

న

ఇల ఇ అొశభలి ఇ) ₹ణా ఇగ క్రై ఇళ్ల ఇళళి ₹ | సళళ రం? ఇళ్ళ

గళ ఇభ ఇరగ గాగార్యా. భగ. ఇన్యాళ ఇళగా గై | [న

1

అఇగ్య్యాగాా భం ఇలా ఇష భాష్య ల్లా ఇన

ఇభగ? ఇ భా ఇళళి లగ ₹ |

షాళాళాగా ; గకార షం-లా 1 ళ్ళ

లాగు ఇరు ఇ? శైష ఇళ్ళ ఇగ ల్ల కాగా ఇ

రాళ ఇగ గ ఇలగ ఇగ్గా శై కాగా |

వష గ క్యా ఫా ఇగ ఇ జ ఇభ ఇగ భళి

న హాం గళ ఇ శా ఇళ్ల? ఇర్యంళ్ళం?ి ఇళర్య

ఇషం ౮౫౯ ఇ భేష్‌ ఇ భి వళళ ఇ | గళ్‌ గల! : ఉంగా? ఇళ

గార జమా గ గాఖలా?. జైల ఇషా ఫస. గాక్యాలు

ఇాళ్లైళలగం!

ఇరజన్స కిన్‌ కర్య

చ.

క్రిష్న.

(9.

19%.

16

శాసన ఇట్టి గా భాం ల కలా ఇ వారా శ్లీ ఖగ ఇగ చ త్యాగ ఇరా ఇగ కై

వ ఏ!

గాలా ఇర. ఇ ఇళ ఇక పరా లి పాగ? ఇ ఇనా? ఇగ లై | వ...

ఇగ ఇషాన్‌ ఫె త్రం గ ఇంగా కై ఈష ఇస క్యా ఇట్ల ఇ 1 రంవెా [భకక

ఇ శ్రగషా ఇలా ఫి ళ్ళ కాంట లగా క. ఇళ్ళ ఇష గంగా ఇల | కంచెం లిన రక

ఇళ శ్రా ఇళ శ్ర) గ ఇగ ఇట్టి |

వం...

'9 ఇ.

'519.

96.

రిక

0

కాళ గారాల ఖాజా ఫె గన ఇగ క్రై ఇగ ౩ ఖగ లర ఇహ. ! (గాలి వ షెలరా- [ఇళ

కా శణగ ₹ై ల వాగఖ బ్రారి ఇనా ఫె ఇ్యా ఇల్లి ఇరా క్ల | రగ: [ంాషా[ షా

ఖం షరా నా ఖగ్గా ఇగ్గాగ! శై | ఆల! న వరం చెం ల ఇళ్ళ

నాభి ఖా గ్య? శ్ర ఇల్ల ఇగ గ గలా భగ శ్రాగ లాగ? ఇ | ( ఇళ)

€౦0.

న.

త.

రె.

20

ఇలు కళ కం భాగ్యా ! రాగా గ్య 1 స గొ చ ఖల, జషష ఇర? ఇళ్లిళం భారా ఇ్యా ఇగ బై ఇగ?

న క యాన (. న. సొ (గ + ర్మ లో | వ్‌ (కౌరరా[ ఓ ళ్ళ టి జు టవ

ఇరా ఇఇ త్తం అ శ్యాగు జి ఇ చ్చెగే |

(0 లా [4ఎ4 0 (€ీ” వ 6 (కఠ

ఖల సిగళి ఇళ! ఇసె ఇ గగ ఆగ్‌ ఇ షష ఇళ లి |

ఇష్‌ జాల! : వభ తాకి కళిళ్ళ

ఇష రాగ ఇగ గరగ శి ఇ ళం తాగ ఇల బగా ₹ 1 సైళాళాగ్యా వ ఆప్ట ళళళ

౮45,

రష.

రష.

ట్ర,

న |

న ఇచ్చా గళ ఇ ₹ ఇళ బైల. ఫర! ఇ గాభరా? ఇట్ల ఇ | న స

ణ్ల ఈగ ల! ఇర! ఇళ్ల ఇచ్చా స ఇళ ₹ క! గ? శే! ఈగ న్యా ఇ మ న న. ఇన కాలస్సై తగా ఇగ ఇగ్యా శ్వ!

ఖతన్నాలక్‌ నిదర

ఇఇ ఇబైాగా అగి భాగం ఇ ఖచ గ్యాల !

అజా ఫె ఇల టి ఇగ క కాగ షౌ |

సృళ్ళ్ర్ర-క్షి కర

ఇంాళల ఫె ఇభ భగ ఇట్‌ భి గాల! స | ఇష్‌ కాల! ; ఇగాతా సాలా? కళళ

ళ్‌

త్‌

ర్మ.

00 వాష్‌ ఇగ గన ఇ భార్య గ భం పం గ ఆళి నబ ఖత తం ఇ ఇగ? గళ్‌ గాల: సంకా? భకక

ఇ గొర్తాన? భి ఇషాగాణ్యా ఇరా శ్పై ఇక ఖా ఇగ భి భగ గ | న...

ఇల్లా కాగా భి ఇగ భగ ల గారం ఇగ! త గ్రషగగ్యా ఇ |

న

నుగ గాలగా ఇ ఖం వాగు ₹[గ౫ రగ గ్ల ఇగ ఫి ఇఇ పళ ఇగా భి ఇల్లి క్షి |

గొభ్యాగ న 3-9

ర.

హ్‌

గ.

స.

హ్‌

2వ

ఛం అగ తలగ శ లేన ఇ ఇష గ | గంళల! వ ఫషాఠా 1 భక

స్లాష్‌ ఇధగాగా ఇనా గగ ఇఇ ఇగ | [0 - ఫవ్యిం ల కళల

ఇ చా ఇష్టా రై ఇ లగా ఇరగ! శై య స.

గలా కాగా షి ల భు ళగా ౯౯! గాళ్ళా ఇగ ఇర క్ల ఇ బ్యాన ఇలాచి బం ర క ఇ ఇనిగ! ₹ |

వ ప |

ఇాళాన్నా ఇర్ని షా ఇన్నా. ఇట్లు గారు క బూ! షెగాళళి | (గాలం: కార్యా 1 షకళ్ళ

షన:

సత

౧00,

రడ |

రాగ చస్ట్య్యో | నక శ బె గళ వ. చలల ఇళ జ! ప

సషూభి ఇటా గా ఘం ళు కార్యా ఈష ఇ చచ ఇట్‌ ఇ ల్లి ప్యి ఇ ఇషా? |

ఇెం- 1 (= కషం

వా ఇర్మానా ఇంగ ఇగ ఇన్లష గాగ! ప గజ క్యాన్‌ ఇ |

ఇన్‌ గాల! దా? కళ్ళ

ఇగ ఫి గళ ఇతి శాన్‌ ఇ | గ్‌ గాల! ; వలారా [1 కళ్ళ

21